welcome to Online Visit Tansen
|  Tansen Guthi News  |  Tansen Palpa News  |  Answer & Result of Quizes  |  Palpa in Newspaper  |
Site Navigation


Prof.Dr.Vishnu khanal
Tansen is the place if some body visits first time ,he/she likes to come again and again.

News and Events
« Previous
Next »

Friday Supplement ,Rising Nepal
Tansen: Timeless Magic Of The Centuries!
Ananda P Srestha


It is indeed a marvelously sweet occupation to saunter up atop the famous pine-forested Srinagar hill, just above the medieval city of Tansen on a very early, misty morning, sit among the pines and with all senses alert, watch the world come to life. In fact it will be quite some time before the sun comes up. From the vantage point of light and shadow, the sight is both eerie and exotic, like a beautiful landscape painting brilliantly done in delicate watercolours. Except for the sound of dew dripping softly from the pines and the chirp of an early-awakened bird, the silence is absolute!

Slowly, very slowly, the surrounding hills and mountain landscape begin to assume shape and the Madi Valley, Tansen’s rice bowl down below, drowned in the early morning fog and mist soon dominates the landscape, a huge inland sea of sorts, as if the ancient Tethhys suddenly welled up overnight! Gradually, the billows of white foam from this vast whiteness begin to drift upwards like gigantic transparent curtains towards Tansen and then up the pine forest that clothes Srinagar hill.

Suddenly as if by magic, everything disappears from view and a moist whiteness erases whatever was dimly visible. Then unexpectedly, the mist does the disappearing act, disclosing in patches the ancient ribbed terracing of the rugged countryside. This game of hide-and-seek goes on for a while until the sun is finally visible and the remnants of the mist clinging to the pines, gradually begins to evaporate, draping the surroundings in a very fine veil.

Slowly, very slowly, the monochrome mountain canvas comes alive in a blaze of colors: emerald greens, topaz yellows, ruby reds and sapphire blues. The day has now begun and the world of Tansen down below begins to stir to life. To the north, almost the entire Himalayan mountain range looms in all its morning glory, at first pink, then gold then blue-white. To the south, it is a different scene, with the rugged purple mountains in the background and below it, the green hills dotted white with villages. At its base is visible in parts, the turning and twisting bus route to Tansen; and to the southwest is seen that stretching bowl of greenness, the Madi Valley which moments ago was overflowing with mist.

The city of Tansen has already begun another typical day. Clean and still unpolluted, one of the blissful advantages of being bypassed by "development" the people go about doing their daily chores. The sound of temple bells ring out as the locals do their early morning temple rounds, shopkeepers noisily open shops and display their wares, tea stalls start their morning business and vegetable vendors do their house-to-house rounds. Villagers from the surrounding countryside with milk, curd and other homemade produces are also seen doing brisk business – a typical characteristic of this cool cobbled settlement.

An adventurer, who once by sheer accident stumbled on its charms, appropriately labeled Tansen a City in the Mist. Nestled comfortably in the lap of Srinagar hill, the city has a distinct charm and character of its own. Geographically, Tansen lies in the Mahabharat Lekh region of Nepal and stands at an altitude of 4300 ft. – the highest peak of the range in the area being 5000ft.

Until 1968, the traveler had to do a one-day trek to reach Tansen from Butwal down in the plains, by way of the old trade route, which winds along the wall of the Siwalik Mountains. But today, one just hops onto a bus in Butwal or Bhairahawa, follows the course of the Tinau river with its picturesque gorges and waterfalls, ascends for a while through towering rock cuts till one is at level with the surrounding hills. A few loops and turns, another short climb and in about two hours, one is in Tansen.

Still relatively unruffled by the approach of the 21st century, Tansen continues to retain its timeless magic of the centuries. Surprisingly, the discovery of Tansen by tourists in the true sense has yet to take place. It is an irony of sorts, that by sheer default, the city continues to exude the feel and aura of a place where old Nepal is still alive. Needles to say, the few adventurous travelers that stumble right into it linger on and guard jealously the days lazed away in peace and quiet amidst the rugged landscape and matchless view of the world’s highest peaks.

As a Tansen afternoon passes into evening, the din and the noise of the city gradually decreases: the noisy schoolchildren and villagers having all gone home. The streets soon wear a deserted look, save for some women fetching water from nearby water taps. Before long, darkness soon falls over the city and as usual, the shops start closing early. The hills and valleys soon lose their shape and the main street of Tansen – except for the colourful language of a few local drunks – turns eerie and silent, a ghost town as the locals love to call it. The people here have an early night.

Up in Srinagar, it is a different scene. The mighty Himals to the north from bloody red have turned to sterling silver. The distant hills and the Madi Valley gradually melt into the blackness and the surrounding villages like tiny glow-worms now dot the near invisible landscape. Soon there is a chill in the air. A thin mist drifts through the pines and the traveler who has been lazing around the whole day must soon trudge downhill and heed the local warning "not to be atop Srinagar hill after dark." Some say wild animals prowl the pine forests at night and the elder locals still love to believe that ghosts, fairies and evil spirits roam Srinagar especially, the pretty, longhaired one with the inverted feet, the Kichkandi that is supposed to have lured many young locals to their deaths!

Tansen, the headquarters of the Palpa district in West Nepal, is one of the oldest Newar settlements outside Kathmandu with a rich history. But unlike most of the locals who have migrated elsewhere in search of greener pastures, those who have stayed on feel that Tansen has been unfairly sidelined in the country’s development plans. Even today, in spite of Tansen Maha Utsavs being held almost every year by the Tansen (Guthi) locals now residing in Kathmandu, the hill resort continues to be a mere shadow of the commercial nerve center of Nepal’s western hills it once was. It is a pity and an irony of sorts that a place like Tansen in spite of its infrastructure for tourism has yet to find its rightful place in the country’s travel brochures.

Though the coming Tansen Maha Utsav will be aggressively highlighting this fact, hopefully the concerned authorities will see sense this time round and realize the potential that Tansen as one of Nepal’s most beautiful hill resorts has for tourism in general and as a tourist destination within the country in particular. In fact, Tansen has something for everybody and to visitors/tourists of all age groups; whether it is the traveler in search of adventure, the poet in search of peace and quiet, mountain watchers and lovers of nature, students of flora and fauna, hardcore anthropologists and ornithologists etc etc. Besides, as an old Palpali folk song has it: There are fairies in the hills and folk music in the air."

Deurali Pariwar Member Rajendra Govind Shrestha Passed Away

Rajendra Govind Shrestha, a founder member of Deurali Pariwar, a famous musical Group from Tansen, Palpa, passed away on 6th June 2010 in Medicare Hospital, Kathmandu. He was 59. He was suffering from Kidney probelm.
He was born on 2008 Chaitra 29 in Bhagawati  Tole, Tansen, Palpa. He was survived by wife, son and three daughters. He was one of the founder members of Deurali Culture Group, established in 2027 B.S.

Chukauni Festival in Kathmandu  
13 Jun 2010

चुकाउनी चाख्न दुना खोसाखोस

काठमाडौँ, जेठ २९ गते । पाल्पाको चुकाउनी भन्नेबित्तिकै एकपटक मुख रसाउँछ । चुकाउनी खानका लागि पाल्पा जान नपाएर थकथकाउनेहरूले शनिबार भने काठमाडौँमै चुकाउनीको स्वाद लिएका छन् ।

उसिनेको आलुमा दही मिसाएर बनाइने पाल्पाको मौलिक परिकार चुकाउनीको स्वाद सभामुख सुवास नेम्वाङले समेत लिनुभयो । सभामुखले मिठो मानेर चुकाउनीको स्वाद लिइरहँदा महोत्सवका अधिकांश सहभागी निकै हषिर्त मुद्रामा सभामुख नेम्वाङसँग फोटो खिचाउन तँछाडमछाड नै गरे ।

पाल्पा घर भएर राजधानीमा बसोबास गर्दै आएका स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटकसमेत चुकाउनीको स्वाद लिन काठमाडौँको नेपाल प्रज्ञाप्रतिष्ठानमा भेला भएका थिए ।

पाल्पालीलाई मात्र नभएर काठमाडौँवासीलाई समेत चुकाउनीको स्वाद चखाई पाल्पा पुर्‍याएर आन्तरिक पर्यटनको समेत प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले शनिबार आयोजना गरिएको चुकाउनी महोत्सवमा यो परिकार चाख्नका लागि स्वदेशीमात्र नभएर विदेशीहरूसमेत पुगेका थिए । एक हजार लिटर दहीको चुकाउनी एउटै भाँडामा तयार पारेर स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटकलाई महोत्सवमा ख्वाइएको थियो । चुकाउनी चाख्न दुनामा राख्न नपाउँदै खोसाखोस गर्दै थिए पर्यटक । सभामुख नेम्वाङले चुकाउनीको स्वाद लिन पाउँदा निकै खुसी लागेको बताउनुभयो । व्यस्त जीवन र घरगृहस्थीका कारण पाल्पा जान नपाएकाहरूलाई चुकाउनीको अचार बनाउनसमेत सिकाइएको थियो ।

महोत्सवमा चुकाउनीका साथ पाल्पाली ढाका टोपी, करुवा र अर्गानिक कफी अर्को आकर्षण बनेको थियो । ढाका टोपी र करुवा खरिद गर्नेहरू महोत्सवमा धेरै भेटिन्थे । गर्वका साथ पाल्पाली टोपी लगाउनुभएका सभासद् विनोद पहाडीले महोत्सव अवधिभर सो टोपी लगाइरहने जनाउनुभयो ।

बद्री पंगेनी, अर्जुन न्यौपाने, नवीन पौडेललगायत पाल्पाली कलाकारका गीत सुन्दै हाँसको छोइला, बटुक, सेलरोटीलगायतका परिकारको स्वादले लठ््ठै पारेको काठमाडौँका उपेन्द्र वनले बताउनुभयो । महोत्सवमा पाल्पाका पर्यटकीय रूपले महìवपूर्ण स्थानहरूको पनि फोटो राखिएको थियो । पर्यटन वर्ष २०११ मा बढीभन्दा बढी पर्यटकलाई पाल्पा पुर्‍याउने उद्देश्यका साथ सुरु भएको सो महोत्सव वाषिर्क रूपमै गर्ने योजना बनाइरहेको पनि सो अवसरमा जानकारी दिइयो ।

चुकाउनीको स्वाद लिनुभन्दा अगाडि महोत्सवमा सभामुख नेम्वाङले केही राजनीतिक कुरा पनि गर्नुभयो । उहाँले अहलेको प्रमुख कार्य भनेको संविधान निर्माण र शान्तिप्रक्रिलाई निष्कर्षमा पुर्‍याउनु रहेकाले सहमतिलाई जोड दिनसमेत सभामुख नेम्वाङले दलहरूलाई आग्रह गर्नुभयो ।

सो अवसरमा मुख्य सचिव माधव घिमिरेका साथै विभिन्न दलका सभासद्को पनि उपस्थिति थियो ।


निजी खर्चमा २६ किमि मोटरबाटो

माधव अर्याल 

पाल्पा, जेष्ठ ५ - 'मित्यालबाट नवलपरासी अरुणखोला मोटरबाटो जोड्न मित्याल महोत्सव गरौं, म अहिल्यै नगद ५ लाख ५५ हजार घोषणा गर्छु । महोत्सव सफल भएन भने पनि १ करोड २५ लाखसम्म खर्च गर्न तयार छु ।'

गत फागुनमा मित्यालमा महोत्सव गर्न आयोजित स्थानीयबीच रामपुर-  ५ का लक्ष्मी ज्ञवालीले भनेका शब्द थिए । झट्ट सुन्दा अपत्यारिलो लाग्ने तर यस्तै भयो यहाँ ।

ज्ञवालीको १ करोड ६ लाख खर्चमा रामपुर- मित्याल- अरुणखोला (नवलपरासी) जोड्ने २६ किलोमिटर मोटरबाटो निर्माण भएको छ ।

बाटो बनेपछि सदरमुकामदेखि ७५ किलोमिटर टाढा दुर्गमका स्थानीय दंग छन् । यस भेगका गाविसवासीको वषौर्ंदेखिको सपना थियो, उत्तरदक्षिण जोड्ने मोटरबाटो निर्माण । त्यो पूरा गरिदिए, मोडल टाउन प्लानिङ रामपुरका सञ्चालक ४२ वर्षीय लक्ष्मी ज्ञवालीले । 'विश्वासै थिएन, यसरी मोटरबाटो खन्लान् भनेर,' स्थानीय मनप्रसाद सोतीले भने, 'जेहोस् मोटरबाटो बन्यो । यस भेगकै लागि खुसीको कुरा हो ।'

यो मोटरबाटो निर्माणले पूर्वी पाल्पाको १२ भन्दा बढी गाविसवासीलाई फाइदा पुगेको स्थानीय न्यौबहादुर सुनारीले बताए । 'वषौर्ंदेखि सडक डिभिजन र जिविसले लगानी गर्दै आए पनि मित्याल गाविस रुक्सेभन्ज्याङदेखि चिउरीबाससम्मको दुई किलोमिटर मात्रै खनिएको थियो,' स्थानीय कांग्रेस नेता मीनबहादुर थापाले भने, 'अहिले एकाएक बाटो खनियो, ज्ञवालीले स्थानीय राजनीतिक दलसँग समन्वय गरेको भए मोटरबाटो निर्माण अझ प्रभावकारी हुने थियो ।' अरुणखोला मोटरबाटो जाने स्थल नवलपरासीको द्वारद्वा र पाल्पाको लामेदमारमा ज्ञवाली मूल आयोजक रहेको महोत्सवबाट बचेको ३ लाख ५० हजार र स्थानीयको १६ लाखको श्रमदान लगानी पनि यो बाटोमा परेको छ ।

पहाडी जिल्ला पाल्पाको पूर्वक्षेत्र मित्याल र तराईको महेन्द्र राजमार्गको अरुणखोलालाई यो मोटरबाटोले जोडेको छ । 'सार्वजनिक विकासमा जीवनमै ठूलो चन्दा र सहयोग हो यो मेरो,' ज्ञवालीले भने, 'पैसा मात्र ठूलो कुरो होइन, सबको सहयोगले काम सफल भएको छ, धेरै खुसी छु ।'

फागुनबाटै उनले २५ जना कामदारलाई बाटो खन्न लगाएका थिए । चैतको सुरुदेखि डोजर लगाएर खनाएको गाविस सचिव विष्णुप्रसाद ढकालले बताए ।

यही बाटोका लागि नवलपरासी र पाल्पाबाट १८ लाख सडक डिभिजनमार्फत विनियोजन भएको थियो । दुई किलोमिटर सडक बनाउन सडक डिभिजन र जिविसले ६० लाख बढी खर्च गरेको छ । यस वर्ष विनियोजित रकम नवलपरासीको काँकाचुली कुडापानी मोटरबाटोलाई दिन ज्ञवालीले अनुरोध गरे । सडक डिभिजन पाल्पाका प्रमुख बुद्धिबहादुर गुरुङले कसले मोटरबाटो खनेको भन्नेबारे औपचारिक जानकारी नगराइएको गुनासो गरे । '९ लाख रुपैयाँ स्ट्रक्चर कामका लागि विनियोजन गरिएको थियो,' उनले भने ।

पूर्वको मित्याल, झिरुबास, सहलकोट, गल्धा, ज्यामिरे गाविसका बासिन्दा पाँच घन्टा पैदल हिँडेर महेन्द्र राजमार्गको अरुणखोलासम्म सामान बिक्री गर्न र बजार गर्न बाध्य थिए ।

ज्ञवालीले रामपुरमा आयोजित धनधान्याञ्चलमा तालपोखरी निर्माण गर्न ५ लाख ५५ हजार, कालीगण्डकी आँखा अस्पतालका लागि १ लाख ११ हजार र रामपुर महोत्सव तथा कृषि मेला प्रदर्शनी सफल पार्न १ लाख ५१ हजार पनि सहयोग गरेका छन् ।

आज अनुगमन

यो मोटरबाटोको जिल्लास्तरीय सर्वदलीय संयन्त्रले बुधबार अनुगमन गर्दैछ । सबै दल, सञ्चारकर्मी, प्रमुख जिल्ला अधिकारी, सुरक्षा निकायको टोली अनुगमनमा सहभागी हुँदैछन् ।


काठमाडौ, जेष्ठ १ - पाल्पाको सदरमुकाम तानसेनबाट ७० किलोमिटरपूर्व दर्छास्थित सीताराम माध्यमिक विद्यालयका छात्राहरू गत साता एकै पटक अनौठो रूपले बिरामी परे । प्रधानाध्यापक बुद्घपि्रकाश रेग्मीका अनुसार ११ छात्राहरूमा आँखा फर्काउने, टोलाउने, झोक्राउने, रुने, कराउने, घाँटी अठ्याउने, पल्टने लक्षण देखिएको थियो । लक्षण देखिएकाहरू ११ देखि १४ वर्षका ४ र आठ कक्षाका छात्राहरू थिए । मनोचिकित्सकहरूले विद्यार्थीहरूमा देखिएको अनौठो व्यवहार मास हिस्टेरिया' रहेको बताएका छन् ।

वरिष्ठ मानसिक रोग विशेषज्ञ डा. निराकारमान श्रेष्ठले मुलुकको अन्य भागमा समेत बेलाबेलामा विद्यार्थीहरूमा यस्तै खालको अनौठो व्यवहार अर्थात् 'मास हिस्टेरिया' देखिने गरिएको जनाए । उनले यस अघिसमेत मुलुकमा बेलाबेलामा किशोरावस्थाका बालबालिकाहरूमा यस्ता समस्या बढी देखिएको उल्लेख गरेका छन् ।

गएका वर्षहरूमा मुलुकका विभिन्न स्कुलमा मुख्यतः छात्राहरू जोडले रुँदै कराउँदै बेहोस हुने समस्यासमेत देखिने गरिएको

थियो । यस्ता अनौठो घटनाले केही दिनका लागि स्कुलसमेत बन्द हुने स्थिति आएको थियो । यस्तो घटनाबारे विभिन्न प्रकारको हल्लासमेत फैलिने गरेको छ । केही व्यक्ति यसलाई नराम्रो आत्मा तथा 'पराशक्ति'को प्रभावसमेत मान्छन् ।

हिस्टेरिया रोगीलाई बेहोसीको एट्याकमात्र हुँदैन, अर्को लक्षणसमेत देखिने गरिन्छ । जस्तै हिस्टेरियाको एट्याक हुँदा केही समयसम्म देख्ने र सुन्ने बन्द हुन्छ, मुखबाट आवाज निस्कँदैन, हात र खुट्टा काम्नु, शरीरको कुनै खण्ड संवेदनहीन हुनुजस्तो पक्षाघातमा हुन्छ ।

'केही वर्षअघि सुर्खेत, झापा, धादिङ, कास्कीलगायतका विद्यार्थीहरूमा समेत मास हिस्टेरिया देखिएको थियो', डा.श्रेष्ठले भने । उनले यो हुनुको मुख्य कारण मानसिक समस्या रहेको जनाए ।

हिस्टेरिया एकै पटक एउटा समूहमा देखिए पछि यसलाई सामूहिक (मास) हिस्टेरिया भनिन्छ । हिस्टेरिया 'न्युरोसिस' कै एउटा किसिम हो । यसैले यसलाई मानसिक रोग भनिन्छ । हिस्टेरिया कम कडा प्रकारको मानसिक रोगको समूहमा पर्ने एक प्रकारको रोग हो ।

पहिले यो रोग यौनसम्बद्ध छ र यो युवतीलाई मात्र हुन्छ भन्ने जनधारणा थियो । अनुसन्धानले यो समस्याको यौनसँग सोझो सम्बन्ध नभएको प्रमाणित गरेको डा. श्रेष्ठ बताउँछन् ।

मनोचिकित्सकहरूको अनुसार हिस्टेरियाको सम्बन्ध यौन एवं विवाहसँग नभई मानसिक तनावसँग हुन्छ । चिकित्सा तथ्य पत्रअनुसार यौन भावनालाई दबाउनाले हिस्टेरिया हुनसक्ने मान्यतापूर्ण सही भने होइन । विज्ञहरूका अनुसार मान्न सकिन्छ कि यौन एउटा दबाब हुन सक्छ तर धेरै दबाबहरूमध्येको एउटा । यसै कारण हिस्टेरियाका रोगीहरूलाई गलत सम्भिmने गरिएको छ जसले गर्दा उनीहरूलाई मानसिक रूपमा निकैै समस्या खप्नुपर्छ । अनि रोग निको हुनुसट्टा अझ बढ्न सक्छ ।

तर हिस्टेरिया रोगमा रोगीको मनमा कुनै सुप्त अर्थात् दबेको इच्छा रहन सक्छ जसलाई नत रोगी कसैलाई बताउन सक्छ नत दबाउन नै सक्छ ।

यदि बच्चालाई आफ्ना आमाबुवासँग कुनै गुनासो छ भने न त ऊ आमाबुवासँग बोलेर कुरा मनाउन सक्छ न उनीहरूसँग केही भन्न नै सक्छ । तर ऊ यो कुराको दबाबमा आएर हिस्टेरिया रोगको शिकार हुन सक्छ ।

यस्तै पतिपत्नीको एक-आपसमा सहमत हुँदैन भने न त महिलाले समाजको कारण पतिलाई छोड्न सक्छे नत उसलाई केही भन्न सक्छे यसैले ऊ मनमनै गुम्सिँदै हिस्टेरियाको शिकार हुन सक्छे । जहाँ बिमारीको वहानामा उसको बेचैन मनले एकातर्फ त उसले पतिसँग बदला लिन्छ । अर्कोतर्फ आफूलाई राहतसमेत पाएको अनुभव हुन्छ ।

डा. श्रेष्ठका अनुसार हिस्टेरियाको मानसिक तनावसँग सोझो सम्बन्ध छ । यसमा छोप्ने, बेहोस हुने, लामो-लामो सास फेर्ने, बोली बन्द हुने, चिच्याउने, देवी देउता चढेझैं काम्ने आदि लक्षण देखिन्छ । यस्तै लक्षण एउटा समूहमा देखिन थालिएपछि यसलाई एकै पटक समूहमा देखिएको हिस्टेरिया अर्थात् 'मास हिस्टेरिया' भनिन्छ । यसमा छोप्न छाडेपछि बिरामी पूरै ठीक देखिन्छ र आफ्नो रोगप्रति वास्ता नगरेको जस्तो लाग्छ । 'सबै उमेर समूह, लिंगमा देखिने भए पनि बालिकाहरूमा यो बढी देखिन्छ,' डा. श्रेष्ठ भन्छन्, 'मन कमजोर हुने भएकाले धेरैजसो केटीहरूमै देखिने गरिएको छ ।

यो रोग प्रायः कमजोर मन भएका अरूप्रति निर्भर हुने आफ्नो प्रशंसा होस् भन्ने चाहना राख्ने अपरिपक्व व्यक्तित्व भएको व्यक्तिलाई हुन्छ । मनोचिकित्सकहरूले मास हिस्टेरिया प्रभावित बालिकाहरूलाई अलग्याउन स्कुल बन्द गर्नु उपचारअन्तर्गतको राम्रो प्रयास रहेको बताउँछन् ।

'भय, डर र त्रास हटाउन विद्यार्थी, अभिभावकलगायत शिक्षकहरूलाई समेत परामर्श दिनुपर्छ,' डा. श्रेष्ठ भन्छन्, 'बालिकाहरूलाई उपचार भइरहेको अनुभव गराउन कुनै अर्थ नराखेको भिटामिनजस्तो औषधि 'प्लेसेवो'को रूपमा दिनुपर्छ ।'

Watch Video

Homestay in Tansen